Dokument księżnej kaliskiej Wioli wystawiony w 1243 roku.

W imię Chrystusa Amen. My Wiola, z Bożej łaski, księżna kaliska wiadomym czynimy oglądającym ten dokument, że za wolą syna naszego księcia Władysława zrzekamy się dla wsi pana biskupa wrocławskiego, zwanej Biskupice koło Bytomia, prawa poboru daniny „powoz” i wszystkich innych nam przysługujących, które wsie rycerskie posiadają, zgadzamy się zwolnić od łowczych i psiarczyków naszych oraz od wszelkich opłat, które się pobiera od naszych dzierżawców. Wydano w roku wcielenia Pana 1243 w Mechnicy, w święto zwiastowania Świętej Marii. Ogłoszono w obecności księcia Mieszka i jego ludzi: Mikołaja, kasztelana z Koźla, Suskona, Ottona, Pawła, Jarosława, Marka, Laurentiusa, Roberta, Marona, Zbrosława, Laskariusa i wielu innych, którzy to pismo potwierdzili.

Źródło: Archiwum Działu Historii Muzeum Miejskiego w Zabrzu, sygn. MZ/444.

 

Opis kościoła i dóbr parafialnych sporządzony podczas wizytacji parafialnej w 1756 roku.

Kościół parafialny pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela we wsi Biskupice prawem patronatu przynależny dziedzicom dóbr rudzkich. Wzniesiony całkowicie z drewna, na zewnątrz pokryty wokoło gontem. Ściany częściowo oszpecone zaciekami z deszczu. Wnętrze całkowicie, tak w nawie jak i na chórze ozdobione dosyć pięknymi świętymi malowidłami. Doroczny odpust obchodzi się w pierwszą niedzielę po Wszystkich Świętych. Nowo sprawione cyborium całkowicie drewniane z malowaną dekoracją, srebrzone i złocone, umieszczone w ołtarzu głównym z dobrym zamknięciem. Strzeże się w nim sakramentów świętych w puszce z pateną wykonaną w mosiądzu o wnętrzu i jednej części pateny pokrytych złoceniem. Chrzcielnica drewniana, w której miedziana misa do przechowywania wody chrzcielnej, ustawiona na podwójnym stopniu, malowana z dekoracją i złoceniami, nawiązująca do ołtarza głównego.

Oleje święte w potrójnych złączonych naczyniach cynowych, przechowywane w małej szafce, dobrze na zamek zamkniętej, przymocowanej do ściany kościoła za ołtarzem głównym. Ołtarze są trzy: pierwszy, wielki drewniany, nowo wzniesiony, malowany, srebrzony jak też złocony. Połączone są w nim: wyższy obraz Jana Chrzciciela malowany na płótnie z niższym obrazem Najświętszej Panny Marii na desce lipowej malowany i koszulką w drewnie rzeźbionej a następnie posrebrzanej jak i złoconej okryty za wielką taflą szkła. Mensa tegoż ołtarza kamienna z relikwiami świętych umieszczonych w skrzyneczce. Całość zabezpieczona kratami i podwójną furtką. Drugi ołtarz mniejszy św. Barbary po prawej stronie. Trzeci św. Józefa po stronie lewej. Te dwa mniejsze ołtarze są czerwono malowane, na przemian srebrzone i złocone z drewnianymi stołami (mensami) z dwoma portatylami. Konfesjonał jeden, nowy, pokryty malowidłami. Ambona drewniana, malowana, przytwierdzona bokiem do prawej ściany kościoła. Chór dla kantora prosty, ale „ekstra” malowany, na którym stoi „ organum o szesciu glosach y o siodmych bembnach”.

Okien jest sześć w dobrym stanie. Podłoga i piętro wykonane z desek. Grób pański nowo wzniesiony w ołtarzu głównym. Wszystkie ławki starodawne skasowano, a na ich miejsce wystawiono dwadzieścia nowych. Kościół posiada dwoje drzwi: jedne od południa, drugie od zachodu słońca. Tych dwoje drzwi jest w dobrym stanie, z których jedne drewniane, szerokie, z przywieszoną kłódką, drugie zamknięte, zamykane na kłódkę. Przy drzwiach umieszczony kamień (kropielnica) na wodę święconą. Zakrystia całkowicie drewniana, połączona (z kościołem), wewnątrz której ściana zdobiona malowidłami. Drwi w dobrym stanie, starannie zamykane i zaopatrzone w przywieszaną kłódkę. Wnętrze tejże zakrystii zbyt wąskie i ciemne, nowo urządzone. Okno, większe, w środkowej części zniszczone z nową taflą wprawioną a także wzmocnione od środka podwójnymi sztabami. Drugie mniejsze z zabudowanymi w otworach płytkami szklanymi, reszta dodana i przymocowana później. Nowy stół z dwoma szufladami do przechowywania koszul, albo i szat, umieszczony w części wschodniej. Na nim, w środku, większa szafka na monstrancję i dwie mniejsze na kielichy z trzema zamkami i dwoma zasuwami. Poniżej zaś skrzynka z pięcioma przechowywanymi parami paramentów do kielichów. Pod dużym oknem w środkowej części, przymocowana jedna ława. Nowa ambona postawiona pod małym oknem od wschodu. Drewniana dzwonnica dosyć obszerna, gontem kryta a w niej dwa różnej wielkości dzwony, z których jeden duży, drugi mały. Jest tam także szafa do przechowywania chorągwi. Trzeci dzwon, czyli sygnaturka, w wieżyczce nad kościołem. Cmentarz otoczony drewnianym płotem, częściowo naprawiony przez wspólnotę. Jest tam troje zamykanych drzwi: od wschodu, południa i zachodu. (...).

Plebania całkowicie drewniana o częściowo uszkodzonych ścianach i dachu. Znajduje się w niej sypialnia dla proboszcza z trzema oknami z nowo wprawionymi płytkami szklanymi i sześcioma prętami jako specjalnym zabezpieczeniem. Wewnątrz nowo wzniesione od fundamentów piece, sprawione przez parafian. Kominek włoski. Jedna duża szafa. Obraz Najświętszej Panny Marii Piekarskiej. Drzwi z pokoju do sypialni nowo sprawione z ryglem i zamkiem. Stół wielki z dwoma szufladami. W tej to sypialni, w części wschodniej, stare drzwi prowadzące do komory, zaopatrzone w rygiel i nowy zamek. W komorze jest dość duże i dobre jedno okno z kwadratowymi płytkami szklanymi. Z komory owej prowadzą drzwi do ogrodu. Z pokoju prowadzą drzwi zabezpieczone specjalnym zamkiem do drugiej komory gdzie jest murowana piwnica obecnie całkiem zrujnowana. Mieszkanie służby oddzielne, bardzo zniszczone z wejściem od strony wschodniej. Sypialnia dosyć duża, a w niej piec jeden także przez parafian nowo sprawiony. Komora jedna od północy, w której drzwi bez rygla i bez zamka. W posiadaniu służby znajduje się druga sypialnia, mniejsza, dla większej wygody odnowiona. Spichlerz jeden, od wschodu, niezbyt duży ale dobry, w którym dwoje wrót bez zamknięcia. Obora starodawna, dla krów, wołów i koni, których w sumie cztery. Także mniejsza obora, nowo wzniesiona, dla gęsi, kaczek, kur i pięciu świń. Szopa do przechowywania fur, pługów, bron i innego sprzętu. Ogród za mieszkaniem proboszcza w części wschodniej, w którym się niewiele drzew owocowych znajduje.

Źródło: F. Maroń, Materiały źródłowe do dziejów kościoła w obecnej diecezji katowickiej, W: Śląskie studia historyczno – teologiczne, R. 11 1978

 

Opis Biskupic zamieszczony w podręczniku topograficznym Górnego Śląska w opracowaniu Feliksa Triesta, wydanego w 1865 roku.

Biskupice o 1 ¼ mili od miasta powiatowego (Bytomia) i ¼ mili od Rudy. Składają się z wsi kościelnej i dóbr rycerskich.

Dobra rycerskie, część składowa założonego w 1751 roku majoratu Pławnowicko – Biskupicko – Rudzkiego, zwanego rudzkim, posiada obszar o powierzchni 3373 mórg w tym: 6 mórg powierzchni zabudowanej, 15 mórg ogrodów, 622 morgi ról dobrej jakości, 103 morgi ról średniej klasy, 21 mórg lichych ról 65 mórg dobrych łąk, 23 morgi średniej klasy i 5 mórg łąk pośledniej jakości, 464 morgi pastwisk, 2000 mórg lasu, 40 mórg dróg, 4 morgi powierzchni wódi 5 mórg ziemi nabrzeżnej. (...) Poza tym 20 koni, 21 wołów, 26 krów i 600 owiec.

Wieś liczy 15 rolników (kmieci, gburów) 6 półrolników, 17 zagrodników, 23 komorników posiadających ogółem 963 morgi gruntów ornych, 114 mórg łąk, 82 morgi ogrodów, 85 mórg pastwisk, 18 mórg zabudowań oraz bydła w ilości: 45 koni, 181 krów, 40 sztuk młodego bydła, 50 świń. Do tego dochodzi 80 mórg farskich gruntów i 4 morgi ról szkolnych. W Biskupicach znajdują się dwie kopalnie węgla kamiennego: kopalnia „Szczęście Ludwika” przynależna Śląskiej Spółce Akcyjnej oraz kopalnia „Jadwiga” przynależąca radcy Borsigowi w Berlinie. ostatnio wznosi się piękne budynki maszynowni z wspaniałą wieżą ciśnień o mocy 250 koni mechanicznych oraz murowany szyb wydobywczy. Nieopodal znajduje się piękny zamek.

W Biskupicach znajdują się następujący rzemieślnicy: oberżysta, restaurator, 4 kupców, piekarz, 3 rzeźników, 2 szewców i młynarz. Nad małym potokiem przepływającym przez łąki, położony jest młyn wodny, wydzierżawiony Dominium. (...) Biskupice posiadają katolicki kościół, wzniesiony w 1491 roku, lecz w 1854 gustowniew stylu gotyckim przez ordynata pana hrabiego von Ballestrema nowy jest wzniesiony. Z przynależnymi do parafii Rudą i Zaborzem, wspólnota liczy 6400 dusz. Założenie katolickiej szkoły datuje się na rok 1702. Obecnie do szkoły uczęszcza 375 dzieci, których naucza dwóch nauczycieli. Wieś położona jest przy szosie Zabrze – Biskupice – Kuźnica, nowo zbudowanej w latach 1857 – 1858 przez spółkę akcyjną. Szosa na całej swej długości, jest połączeniem Bytomia z Gliwicami. Do Rudy istnieje inne połączenie drogowe.

Źródło: F. Triest, Topographisches Handbuch von Oberschlesien, Breslau 1864, s. 87